İş Sağlığı ve Güvenliği departmanlarının geleneksel rolü; fabrikadaki tehlikeleri bulmak, risk skorunu (olasılık x şiddet) hesaplamak ve bu riski "kabul edilebilir" seviyeye düşürmek için çalışmaktır. Ancak ISO 45001 Yönetim Sistemi ile birlikte literatüre yepyeni ve stratejik bir madde eklendi: Madde 6.1.2.3 - İSG Fırsatlarının Değerlendirilmesi.
Tehlikeyi Azaltmak ile Fırsat Yaratmak Arasındaki Fark
Bir fabrikada çalışanlar 25 kiloluk çuvalları insan gücüyle (manuel) taşımaktadır. Eski bakış açısıyla (Risk Analizi); personelin bel fıtığı olma riski yüksektir. Buna önlem olarak işçilere "Ergonomik kaldırma teknikleri eğitimi" verilir ve risk skoru düşürülür. Ancak tehlike hala oradadır.
Yeni, proaktif (Fırsat) bakış açısında ise şu düşünülür: "Bu hatta vakumlu manipülatörler (vacuum lifters) veya otonom robot kollar kurarsak ne olur?" Bu hamle sadece bel fıtığı riskini sıfırlamakla kalmaz; aynı zamanda hatta çalışan kişi sayısını azaltır, taşıma hızını artırır ve şirketin genel verimliliğine doğrudan finansal katkı sağlar. İşte bu bir "İSG Fırsatıdır".
Fırsatların Kurumsallaşması ve Belgelendirilmesi
Denetim firmalarının (TÜV, TSE vb.) beklentisi şudur: İşletmeniz rutin kazaları önlemenin ötesine geçip, süreçleri kökten değiştirecek yatırımlar (otomasyon, daha az zehirli kimyasala geçiş, gürültü kaynağını odadan çıkarma) için bütçe ve planlama yapıyor mu? Bu fırsatlar bir "Fırsat Yönetim Formu" ile kayıt altına alınarak, yönetimin gözden geçirmesi toplantılarında projelendirilmeli ve İSG sadece güvenliğe değil, şirketin operasyonel mükemmelliğine de katkı sağlayan bir "kaldıraç" olarak kullanılmalıdır.
