Hasanağa OSB ve Otomotiv Yan Sanayi
Hasanağa Organize Sanayi Bölgesi (HOSAB), Nilüfer ilçesinde yer alan ve ağırlıklı olarak otomotiv yan sanayi işletmelerini barındıran bir organize sanayi bölgesidir. Bölgedeki tesislerde sac şekillendirme, kaynaklı alt montaj, plastik enjeksiyon, yüzey işlem ve metal parça üretimi gibi süreçler öne çıkar. Bu işletmeler, ana sanayiye düzenli ve yüksek kalitede parça tedarik etmek üzere çoğunlukla vardiyalı ve otomasyonu yüksek hatlarla çalışır.
Otomotiv tedarik zincirinde iş güvenliği, yalnızca yasal bir yükümlülük değil; müşteri denetimlerinde de sorgulanan bir performans göstergesidir. Bu nedenle HOSAB'daki bir tesiste periyodik kontrol raporlarının güncel, izlenebilir ve uygunsuzlukların kapanışıyla birlikte takip ediliyor olması büyük önem taşır.
Otomotiv projelerinin model değişimleriyle birlikte hatlar sık sık yeniden düzenlenir: yeni kalıplar devreye alınır, robot hücreleri taşınır, konveyörler uzatılır. Her değişiklik, makine emniyeti açısından yeni bir değerlendirme ihtiyacı doğurur. Yeniden kurulan veya yerleşimi değiştirilen bir ekipmanın, bir önceki periyodik kontrol raporuna dayanılarak kullanılmaya devam etmesi, sahada sık rastlanan bir eksikliktir.
Pres ve Robotik Hatlarda Makine Emniyeti
Pres hatları, otomotiv yan sanayinde en ağır sonuçlu kazaların yaşanabildiği ekipmanlar arasındadır. Mekanik ve hidrolik preslerde ışık bariyerleri, iki el kumanda üniteleri, emniyet röleleri ve kalıp bölgesine erişimi engelleyen sabit veya hareketli koruyucular, operatör ile tehlike arasındaki temel engellerdir. Kontrolde bu donanımların yalnızca var olması değil, doğru şekilde çalıştığı ve atlatılmadığı doğrulanır. Konunun hukuki boyutu için Pres Kazaları ve İşveren Sorumlulukları, teknik boyutu için Işık Bariyeri ve Emniyet Rölesi Testleri yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
Robotik kaynak ve montaj hücrelerinde ise risk genellikle bakım, kalıp veya fikstür değişimi ve arıza giderme sırasında ortaya çıkar. Hücre kapılarındaki kilitleme şalterleri, alan tarayıcılar ve acil durdurma devreleri test edilir; hücreye giriş öncesinde uygulanan enerji kesme ve kilitleme adımları da gözden geçirilir.
Çevrim süresini kısaltmak için köprülenen kapı şalterleri veya devre dışı bırakılan bariyerler, sahada en sık tespit edilen ciddi uygunsuzluklardandır. Bu tür müdahaleler, bakım kayıtlarında ve kontrol sırasında özellikle aranır.
Tavan Vinçleri, Kalıp Taşıma ve Elektrik Tesisatı
Pres hatlarında kalıp değişimi, rulo sac besleme ve ağır parça taşıma için tavan vinçleri ve monoraylar yoğun kullanılır. Kalıp ağırlıkları yüksek olduğundan halat, kanca, fren, limit şalterleri ve aşırı yük sınırlayıcısının durumu kontrolün temel başlıklarıdır. Kalıp taşımada kullanılan sapan, zincir ve kaldırma aparatları da ayrıca muayene edilir.
Yüksek güç çeken kaynak robotları ve pres hatları, elektrik tesisatı üzerinde önemli bir yük oluşturur. Ana ve tali dağıtım panolarında gevşek bağlantı ve aşırı ısınma, topraklama direnci, kaçak akım koruma düzenleri ve eş potansiyel bağlantılar ölçülür. Termal kamera ile yapılan pano incelemesi, arızaları henüz duruşa yol açmadan belirlemeye yardımcı olur.
Pres ve enjeksiyon makinelerinin hidrolik üniteleri ile hatlara basınçlı hava sağlayan kompresör ve hava tankları da kontrol listesine eklenmelidir. Hidrolik akümülatörler ve hava tankları basınçlı kap olarak değerlendirilir; emniyet ventilleri, manometreler ve gövde durumu incelenir. Kaynak robotlarının bulunduğu alanlarda ise kaynak dumanını kaynağında tutan lokal emiş sistemlerinin hava hızı ölçülerek verimi raporlanır.
Hat Tipine Göre Öncelikli Kontroller
| Hat / tesis tipi | Öne çıkan risk | Öncelikli kontroller |
|---|---|---|
| Sac pres hattı | Ezilme, kalıp bölgesine erişim | Pres emniyet donanımları, tavan vinci, kaldırma aparatları |
| Robotik kaynak hücresi | Hücre içi çalışma, kaynak dumanı | Makine emniyeti, lokal emiş ölçümü, elektrik tesisatı |
| Plastik enjeksiyon | Kapanma bölgesi, hidrolik basınç | Makine emniyeti, basınçlı kaplar, topraklama |
| Sevkiyat ve ara stok | Forklift trafiği, yüksek raf | Forklift muayenesi, raf hasar kontrolü |
HOSAB'daki Tesisler İçin Planlama
Merkezimiz de Nilüfer'de bulunduğundan HOSAB'daki tesislerle koordinasyon görece kolaydır; yine de vardiyalı üretimde kontrol takviminin hat duruşlarıyla uyumlu hazırlanması gerekir. Önerilerimiz:
- Pres ve robot hücresi kontrollerini planlı kalıp değişimi veya bakım duruşlarına denk getirmek,
- Tavan vinci yük testleri için uygun test yükünü ve vinç operatörünü önceden belirlemek,
- Elektrik ölçümlerini, pano açılmasına izin verilen vardiya aralıklarında yapmak,
- Uygunsuzlukların kapanışını, müşteri denetimlerinde sunulabilecek şekilde kayıt altına almak.
Kontrol sonuçlarının ekipman kodlarıyla eşleştirilmiş bir liste hâlinde tutulması, bir sonraki kontrol tarihinin takibini ve müşteri denetimlerinde istenen belgelerin hızlıca sunulmasını kolaylaştırır. Hizmet kapsamı için Makine ve Tezgâh Güvenlik Kontrolü sayfamızı inceleyebilirsiniz.
